Tijdsverschil

In Bolivia is het in onze zomer 6 uur vroeger en in de winter 5 uur vroeger dan in Nederland.

Electriciteit

De netspanning in Bolivia is 220 volt.

Paspoort

Een paspoort dient nog zes maanden geldig te zijn na terugkomst in Nederland.

Visa

Bij een verblijf korter dan 90 dagen is er geen visum nodig.

Geld- en bankzaken

De munteenheid in Bolivia is de boliviano en is onderverdeeld in 100 centavos. Er zijn biljetten van 200, 100, 50, 20 en 10 boliviano in omloop. Munten zijn er van 5, 2 en 1 boliviano evenals van 50, 20 en 10 centavos. Kijk voor de actuele wisselkoersen op www.oanda.com.

Contante euro’s of Amerikaanse dollars kun je inwisselen bij banken of bij Casa de Cambio (wisselkantoor). Zorg ervoor dat je biljetten in goede staat zijn. Een klein scheurtje is vaak al reden om het biljet ongeldig te verklaren. Vraag bij het wisselen steeds om voldoende kleine coupures zodat je gepast kunt betalen. Marktkooplui en taxichauffeurs hebben vaak geen wisselgeld.

In steden en toeristische plaatsen zijn geldautomaten (ATM) waar je kunt pinnen met Eurocard, Mastercard en bankpassen met een cirruslogo. Houd er rekening mee dat een geldautomaat defect kan zijn. Creditcards worden in de duurdere winkels en hotels geaccepteerd.

Fooien

Fooien zijn gebruikelijk in Bolivia. In de luxe restaurants en hotels is 10 procent vaak al bij de rekening inbegrepen. In kleine restaurants is het vaak een kwestie van je wisselgeld geven aan de ober die je geholpen heeft. Taxichauffeurs verwachten meestal geen fooi.

Veiligheid

Als gevolg van politieke instabiliteit dient rekening te worden gehouden met demonstraties, blokkades en stakingen in het gehele land. Dit geldt met name voor de Centrale Hoogvlakte, waar ook La Paz ligt, alsmede voor de Chapare, het Titicacameer, Cochabamba, de Yungas en in mindere mate Santa Cruz. Wegblokkades, samenscholingen en demonstraties dienen te allen tijde te worden gemeden.

Reizigers in Bolivia dienen waakzaam te zijn op straatcriminaliteit en ontvoeringen. De laatste tijd heeft er een sterke toename plaatsgevonden van ontvoeringen in de grotere steden en op toeristische routes, vooral op de route van Copacabana naar La Paz en bij de begraafplaats (cemeterio) in La Paz. Er zijn meldingen van ontvoeringen alsmede gewelddadige overvallen op toeristen. Hierbij zijn zelfs toeristen om het leven gebracht.

Aangeraden wordt voorzorgsmaatregelen te nemen tegen verlies of diefstal van waardepapieren (paspoort, geld, creditcards). Diefstal vindt relatief vaak plaats tijdens busreizen. Het komt voor dat toeristen benaderd worden door nep-politie, al of niet vergezeld van een handlanger met een auto, voor o.a. identiteits- of drugscontrole; het motief is veelal beroving. Locaties waar de meeste meldingen van problemen zich hebben voorgedaan, zijn Copacabana, het centrale busstation en de algemene begraafplaats in La Paz, het plein en omliggende straten bij de San Francisco Kathedraal, eveneens in La Paz, en de omgeving van het centrale plein in de stad Sucre.

Neem geen taxi waarvan de chauffeur zichzelf aanbiedt, maar houdt zelf een taxi aan. Het beste kan je een radio-taxi nemen, te herkennen aan een telefoonnummer op het dak van de auto en de woorden ‘radio movil’. Deze taxi’s nemen geen andere passagiers mee onderweg. Doe de deuren op slot, omdat er meldingen zijn gedaan van ontvoeringen met taxi’s. De taxi-chauffer neemt dan veelal een andere route of er stappen tegelijkertijd bij alle portieren ‘handlangers’ in de auto. Deze zogenaamde ‘express-kidnappings’ zijn over het algemeen ontvoeringen van korte duur, waarbij soms veel geweld wordt gebruikt en waarbij men uit is op het leeghalen van de bankrekening met de ontfutselde bankkaarten.

De oude route naar de Yungas (Death Road) is uiterst gevaarlijk, omdat deze weg zeer steil en smal is en daarnaast omdat er bij zware regenval aardverschuivingen kunnen voorkomen. Geadviseerd wordt uitsluitend gebruik te maken van de nieuwe route naar de Yungas.

Gezondheid

Vaccinaties tegen hepatitis A en DTP worden aanbevolen, evenals gele koorts die soms zelfs verplicht is.. Wij hebben daarnaast ook nog een buiktyfus vaccinatie genomen. Malaria komt voor in het amazonegebied, dus malariaprofylaxe is ook aan te bevelen indien men naar dit gebied reist. Ook komt tuberculose, dengue en rabies voor. Meer informatie over deze ziekten kan je vinden op www.lcr.nl.

Hoogteziekte

Als je tijdens de reis boven de 2500 meter hoogte komt bestaat de kans op hoogteziekte. Hoogteziekte ontstaat door een tekort aan zuurstof in de lucht, en treedt meestal binnen 24-72 uur op na het bereiken van een nieuwe hoogte. Hoofdpijn is het belangrijkste symptoom. Daarnaast kunnen vermoeidheid, misselijkheid, lusteloosheid, apathie, duizeligheid en hartkloppingen voorkomen. Deze klachten mag je nooit verwaarlozen, het kan ontaarden in longoedeem of hersenoedeem. Deze ernstige vormen, gekenmerkt door o.a. kortademigheid, droge hoest en/of verwardheid, kunnen onbehandeld fataal zijn. Iedereen kan deze ziekte krijgen, óók wie over een goede conditie beschikt.

Als stelregel geldt dat je hoogteziekte kunt voorkomen door het lichaam de gelegenheid te geven te acclimatiseren door boven de 2500 meter iedere dag slechts 300 meter hoger te overnachten. Overdag mag je weliswaar hoger klimmen, maar de hoogte waarop je overnacht is van essentieel belang. Het is belangrijk om bij ernstige klachten naar een lager gelegen plaats af te dalen. Verder heel veel water drinken (5 liter) of cocathee, wat volgens de Peruanen de beste remedie tegen hoogteziekte is.

In sommige gevallen (overleg met je arts) is het anti-hoogteziekte medicijn Diamox aan te bevelen. Dit hadden wij ook bij ons, maar gelukkig hebben we het niet hoeven gebruiken. Lees voor meer informatie over hoogteziekte het boekje ‘Hoe blijf ik gezond in de hoogte’ (ISBN 978-90-6832-143-2) of kijk op de website www.hoogteziekte.info.

Kledingsuggesties

Wij waren in september/oktober in Bolivia en overdag was het aardig warm in de zon en uit de wind, uit de zon en in de wind was het direct een jas kouder. Ook ’s avonds als de zon weg was werd het direct fris. Globaal gezegd; veel in laagjes werken, shirtjes voor overdag, warme fleecetruien, wind- en waterdichte jas, petje of hoedje tegen de felle zon en een paar stevige stappers.

Fotograferen

Bolivia is een kleurrijk en fotogeniek land. Als je mensen fotografeert doe het dan met respect. Vraag mensen altijd eerst om toestemming als je ze wilt fotograferen. Respecteer het als mensen liever niet gefotografeerd willen worden en blijf vriendelijk. Vooral indiaanse bewoners willen liever niet gefotografeerd worden. Ze hebben daar hele goede redenen voor; men denkt dat er met een foto een stukje van de ziel wordt ontnomen.

Internet

Er zijn in de steden overal veel internetcafé’s waar je voor een klein bedrag kan internetten.

Eten en drinken

Voor Bolivianen is – net als bij de Peruanen – de almuerzo (lunch) de belangrijkste maaltijd van de dag. Ontbijt (desayuno) is vaak minimaal, de cena (avondeten) vindt doorgaans plaats na een uur of acht. Veel lokale restaurants hebben een vast menu, dat bestaat uit soep, een hoofdgerecht (pasta of rijst met wat vlees), een glazig gelatinepuddinkje en thee na. Elk gebied kent zijn eigen specialiteitenIn Bolivia moet je zeker een keer forel (trucha) uit het Titicacameer proberen. Andere gerechten zijn ceviche (rauwe vis gemarineerd in limoensap), lomo saltado (rijst met stukjes in ui en tomaten gebakken steak) en chupe (een rijk gevulde maaltijdsoep).

Het is niet raadzaam water uit de kraan te drinken. Er wordt veel ‘mate de coca’ gedronken, thee getrokken van cocabladeren die erg goed tegen hoogteziekte werken.

Flora en fauna

In het Amazonegebied leven o.a. verschillende soorten apen en vogels, jaguars, anaconda’s, boa constrictors,capibara’s, zoetwaterdolfijnen, brilkaaimannen en kleurige pijlgifkikkers.

In het hoogland leven poema’s, lama’s, vicuña’s, guanaco’s en alpaca’s. Ook condors, nandu’s (struisvogelsoort) en flamingo’s zijn hier te vinden.

De Amazonevlakte in het noordwesten bestaat uit tropisch regenwoud, evenals het moerassige gebied in het zuidoosten. In het zuiden ligt een streek met Sierra-vegetatie, dat wil zeggen doornstruiken en cactussen en in hogere delen altijd groen bos. Op de Altiplano groeit niet zoveel door de kou en de geringe neerslag; lage struiken, cactussen, vetplanten, mossen en gele graspollen. Opvallend is de yareta, die boven de 4000 meter groeit en honderden jaren oud kan worden. De oostelijke berghellingen (Yungas) zijn bedekt met nevelwouden, varens, bergbamboe en uiteindelijk subtropisch bos met orchideeën, bromelia’s en palmen. Onder de reusachtige bomen van het tropisch regenwoud groeien veel kleine bomen en lianen en op de bodem o.a. varens, begonia’s en paradijsbloemen of heliconia’s.

Geografie

Bolivia heeft een oppervlakte van 1.089.581 km² (26 maal Nederland) en ligt in het centrum van het Andesgebergte dat van noord naar zuid over het Zuid-Amerikaanse continent loopt. De Boliviaanse Andes bestaat uit twee evenwijdig lopende bergketens. De oostelijke bergketen, de Cordillera Oriëntale, heeft toppen van 6500 meter hoogte. De westelijke bergketen, de Cordillera Occidental, kenmerkt zich door veel vulkanische activiteit en droge woestijnachtige gebieden. Langs de grens met Chili liggen rijen vulkanen met de hoogste vulkaanberg van Bolivia, de Sajama (6700 meter). Tussen de beide bergketens van de Andes ligt de Altiplano, een hoogvlakte die op een hoogte van 4000 meter ligt. De Altiplano grenst in het noorden aan het Titicacameer en in het zuidwesten aan een gebied met woestijnen en zoutmeren. Het Titicacameer ligt 3810 meter boven de zeespiegel en is tot 400 meter diep. Dwars door het meer loopt de grens met Peru. Het noordelijke gedeelte van de laagvlakte behoort tot het stroomgebied van de Amazone. Hier bevindt zich het regenwoud dat richting zuiden overgaat in een savanneachtig landschap met grasvlaktes (pampas). In het zuidwesten liggen uitgestrekte salpeterwoestijnen en zoutmeren.

Klimaat

Bolivia ligt ten zuiden van de evenaar waardoor de seizoenen tegenovergesteld zijn aan die in Nederland. Het klimaat wordt beïnvloed door de massieve bergketens van de Andes die het land in verschillende klimaatzones verdeelt. In het noorden (het Amazonegebied) is het over het algemeen tropisch en vochtig, in het zuidoosten heet en droog. Het hoogland (Altiplano) ligt op een hoogte van meer dan 3000 meter. Op deze kale en droge hoogvlakte kan het kwik vooral 's nachts en in de Boliviaanse winter flink dalen. Vooral de zoutvlakte bij Uyuni staat bekend om haar zeer lage nachttemperaturen van rond -20° C! Overdag zijn de temperaturen veel hoger. Het Titicacameer ligt op ongeveer 3700 meter. Ook hier daalt de temperatuur 's nachts vaak beneden het vriespunt. Voor dit gebied geldt hetzelfde klimaat als voor de hoogvlakte in Bolivia. Het regenseizoen is in de zomer, van december tot april. De winter, van mei tot augustus, is droog en het kan erg koud zijn.

Beste reistijd

Van mei tot en met oktober.

Bevolking

Bolivia telt bijna 9 miljoen inwoners. Driekwart van de bevolking leeft in de steden en in de valleien van het Andesgebergte. De verstedelijking neemt in snel tempo toe. El Alto, een voorstad van La Paz, is de snelst groeiende stad van Bolivia. De gemiddelde levensverwachting is 64 jaar dat is gemiddeld vijftien jaar lager dan in Nederland. Vooral het leven in de hooggebergten, de tropen en het zware lichamelijke werk vergen veel van het lichaam. Bijna 45 procent van de bevolking is werkzaam in de landbouw; belangrijke exportproducten zijn aardolie, soja, sojameel en sojaolie, en zink.

Bolivia is samen met Guatemala het land met de grootste indianenmeerderheid van Zuid-Amerika. Naar schatting bestaat 56 procent van de bevolking uit indíginas, 30 procent uit mestiezen (een vermenging van blanken en indíginas), 10 procent uit blanken en ongeveer 4 procent van Afrikaanse en Aziatische afkomst. In totaal leven er ongeveer 32 indiaanse volkeren in Bolivia. De Quechua’s (2,5 miljoen) en de Aymara’s (2 miljoen) zijn het grootst in aantal. De Aymara’s leven rond het Titicacameer en rond La Paz. De Quechua’s wonen vooral in de overige gedeelten van de Andes.

Taal

De officiële taal in Bolivia is Spaans, maar bijna de helft van de bevolking spreekt naast Spaans nog een van de twee grote indianentalen: het Quechua of het Aymará. Met name op het platteland wordt door de oudere Bolivianen een van deze twee talen gesproken.

Godsdienst

In Bolivia is ongeveer 80 procent van de bevolking katholiek, nog geen 1 procent is protestant en de rest hangt een natuurgodsdienst aan. In Bolivia gaan het katholieke geloof en traditionele natuurgodsdiensten hand in hand. Zo wordt Maria geïdentificeerd met Pachamama, Moeder Aarde. Bij ziekte wordt eerder een beroep gedaan op een genezer, dan op een dokter. Een genezer maakt gebruik van kruiden en bezwerende formules. In de Andes maakt magie een belangrijk deel uit van het dagelijkse leven. Wanneer je een bergpas bent overgestoken, moet je een witte steen leggen op het hoopje stenen dat daar al ligt. Dat is een eerbewijs aan de Achachilla, de eeuwenoude berggod. De geesten die op de hooggelegen plaatsten wonen, worden vereerd met rituelen, dansen en kleine offers. Zo zijn er ook huisgeesten en het geloof in kwelduivels. Op het dodenfeest in Bolivia wordt de overledenen een maaltijd aangeboden. Huizen worden boven op de foetus van een lama gebouwd. Bovendien worden ze beschermd door een kruis op het dak en een speciale nokpan, vaak een aardewerken stier.

Nuttige links

www.aerosur.com
Boliviaanse vliegmaatschappij.

www.sendaverde.com
Opvang voor mishandelde of gewonde dieren nabij Coroico. Geld is hard nodig en vrijwilligers zijn ook altijd welkom!

www.gravitybolivia.com
Veilig mountainbiken over de meest dodelijke weg ter wereld.

www.cordilleratraveller.com
Betrouwbaar reisbureau dat verschillende jeeptochten over de Salar de Uyuni aanbiedt.

www.hotelcupula.com
Goed hotel in Copacabana met een mooie ligging en een erg goed restaurant. Voor Boliviaanse begrippen zijn de kamers wel aardig aan de prijs.

www.hosteltrail.com/hotelcontinental/
Hotel Continental; gedateerd budgethotel in La Paz. Niet geheel schoon, wel goedkoop en centraal gelegen. Donkere (kitscherige) kamers. Vraag naar het grote appartement voor dezelfde prijs als een kamer.

www.boliviahostels.com/hotels-sucre-hotels/Hostal_Charcas-Sucre.html
Hostel Charcas; centraal gelegen (aan de markt) hostel in Sucre, kamers zijn eenvoudig, terras is heerlijk.

www.boliviahostels.com/hotels-potosi-hotels/Hostal_Felimar-Potosi.html
Hostel Felimar; zeer centraal gelegen hostel in Potosi. Koud, zeer kleine kamer en een doorliggend bed.

www.boliviahostels.com/hotels-uyuni-hotels/Hotel_Avenida-Uyuni.html
Hostel Avenida; net hostel in Uyuni. Schoon, ruim, goed en goedkoop, alleen erg koud.